Misschien weet je het nog wel, je eerste keer paardrijden. Voor de meeste mensen zal dat op een manege zijn geweest. Vol spanning kom je aan bij jouw nieuwe manege, je krijgt een pony toegewezen en hopla je paarden avontuur gaat beginnen!
In het begin is alles nog erg onwennig. Het is net alsof je in een andere wereld met zijn eigen taal terecht bent gekomen. Tegen de tijd wanneer je het verschil tussen een halster en een hoofdstel onder de knie hebt zijn er al 500 vreemd klinkende termen naar je toe geslingerd! Gelukkig heb je een lieve instructrice die je uitlegt hoe de paardenwereld werkt.
Jaren later ben je zelf een paardenmens in hart en nieren. Ook is je rij-techniek verbetert en jij mag nu de moeilijke en stoute pony’s rijden. Je hebt van ervaren ruiters precies geleerd hoe je dat moet doen. Wanneer je vraagt waarom de pony’s zo stout doen krijg je antwoorden als “Hij is gewoon erg stout.” “Deze pony is heel dominant, die moet je laten zien dat jij de baas bent.” “Ja.. bij deze zit een steekje los… die doet altijd zo raar… “
Deze dingen kreeg ik zelf ook altijd te horen. En vroeger nam ik dit ook altijd als waarheid aan. Want als een autoriteitsfiguur dit tegen jou zegt, dan geloof je diegene natuurlijk snel.
Tegenwoordig ben ik er gelukkig achter gekomen dat er vaak een betere reden is voor bepaald gedrag van een paard. Een paard heeft misschien pijn, begrijpt de ruiter niet of is bang. En ik vind het persoonlijk erg onaardig om een dier hiervoor te straffen.
Ik probeer nu dan ook zelf de vuistregel “Al het gedrag van een paard is of instinctief, of aangeleerd.” aan te houden. Pijn en angst (of angst voor pijn) zijn natuurlijk voorbeelden van instinctieve motivatie bronnen voor paarden.
Een paard dat je bijna omver loopt wanneer je in de wei komt heeft wellicht eerder brokjes gekregen voor opdringerig gedrag. En heeft daarmee geleerd dat dit gedrag voor hem werkt. Het lijkt mij sterk dat dat paard ’s ochtends wakker is geworden met het idee om vandaag even lekker irritant te doen. Maar toch wordt dit paard vaak gelabeld als irritant. Hierdoor is men eerder geneigd om het ongewenste gedrag af te straffen i.p.v. het dier te leren welk gedrag wel wenselijk is.
Door aan de vuistregel te denken, blijf je jezelf uitdagen om de echte oorzaak van gedrag te zoeken. Is een paard dat steeds ontzettend bokt in de rechter galop gewoon vervelend? Of heeft hij misschien last van een slecht passend zadel? Ik ben van mening dat je een paard een eerlijkere kans geeft door verder na te denken. En wellicht verminderd het ook onnodig of overmatig zweepgebruik..
Vroeger legde ik alle verantwoordelijkheid bij de instructeurs neer. Zij moeten vanaf begin af aan de ruiters leren hoe je op een goede manier met paarden omgaat. Nu is het waar dat zij een grote invloed hebben op beginnende ruiters. Maar ik zie steeds meer in dat ik niet van een ander kan verwachten dat diegene kritisch blijft nadenken als ik het zelf niet doe. En wanneer jij zelf vragen blijft stellen, dan zet je anderen ook weer aan tot nadenken.
Natuurlijk is het waar dat het lastig is om verder te blijven zoeken naar de oorzaak van gedrag. Paarden kunnen nou eenmaal niet praten. Maar toch denk ik dat het heel belangrijk is dat we voor onszelf blijven nadenken en luisteren naar wat ze ons wel proberen te vertellen. En hopelijk kunnen zowel paard als ruiter zo een stuk gelukkiger samenwerken.
Equitalk 